علت تپش قلب چیست و چه زمانی باید نگران آن باشیم؟
اگر متوجه تندی و شدت ضربان قلب خودتان می شوید، احتمالا با تپش قلب مواجه شده اید. مهم ترین دلایل تپش قلب در استرس و سبک زندگی شما خلاصه می شوند؛ اما گاهی اوقات، ضربان نامنظم قلب یک نشانه مهم از بیماری های قلبی و عروقی است. اگر تعداد دفعات تپش قلب و مدت زمان آن طولانی است، حتما به دنبال تشخیص علت تپش قلب و درمان موثر آن باشید.
| هشدار: این مقاله جایگزین تشخیص پزشک برای علت تپش قلب نیست و تنها با هدف اطلاع رسانی به شما ارائه می شود. در صورت مشاهده علائم تپش قلب در دراز مدت، حتما به پزشک مراجعه کنید. |
مهم ترین دلایل تپش قلب ناگهانی
تپش قلب طبیعی در مقابل خطرناک؛ چطور تشخیص دهیم؟
تپش قلب طبیعی معمولا ناشی از استرس، اضطراب و مصرف کافئین است؛ اما اگر تپش قلب شما تکرار شونده و طولانی مدت باشد، احتمالا خطرناک بوده و نشان دهنده بیماری های قلبی و آریتمی (Arrhythmia) است. جدول زیر را بررسی کنید، تا راحت تر تپش قلب طبیعی از خطرناک را تشخیص دهید.
| ویژگی ها | تپش قلب طبیعی | تپش قلب خطرناک |
| علت شایع | استرس، اضطراب، ورزش، مصرف کافئین، هیجان، کم خوابی | بیماری های قلبی، آریتمی، مشکلات دریچه ای قلب، اختلالات الکترولیتی |
| مدت زمان | کوتاه مدت و گذرا | طولانی مدت یا تکرارشونده |
| الگوی ضربان | منظم یا کمی تند | نامنظم، بسیار سریع یا بسیار کند |
| شدت احساس | خفیف تا متوسط | شدید، آزاردهنده یا ناتوان کننده |
| زمان بروز | معمولا در شرایط خاص و قابل پیش بینی | بدون دلیل مشخص یا حتی در حالت استراحت |
| همراهی با درد قفسه سینه | ندارد | ممکن است وجود داشته باشد. |
| همراهی با تنگی نفس | ندارد | شایع است |
| سرگیجه یا سیاهی رفتن چشم | ندارد | ممکن است رخ دهد. |
| غش یا از دست دادن هوشیاری | ندارد | ممکن است اتفاق بیفتد. |
| پاسخ به استراحت | با آرامش و استراحت برطرف می شود. | معمولا با استراحت بهبود نمی یابد. |
رایج ترین دلایل تپش قلب ناگهانی؛ از استرس تا مصرف کافئین
مهم ترین دلایل تپش قلب ناگهانی، به سبک زندگی و مصرف بعضی از محرک ها اتفاق می افتند. مصرف کافئین، نیکوتین و محرک هایی همچون استرس، رایج ترین علت تپش قلب ناگهانی هستند.
- کافئین: کافئین باعث تحریک سیستم عصبی سمپاتیک و آزاد شدن آدرنالین برای افزایش ضربان قلب می شود.
- تغییرات هورمونی: نوسانات هورمونی، پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism)، بارداری و یائسگی، همگی از دلایل رایج تپش قلب در زنان هستند.
- نیکوتین و الکل: نیکوتین و الکل می توانند ریتم طبیعی قلب را مختل کرده و باعث تپش قلب شوند.
تاثیر اختلالات اضطرابی و حملات پانیک بر ضربان قلب
تپش قلب استرسی، در اثر اختلال اضطرابی و حمله پانیک رخ می دهد. در این مواقع، اضطراب در بدن شما فرمان خطر را به سیستم عصبی منتقل می کند. مغز نیز در واکنش به این خطر، آدرنالین و کورتیزول بیشتری را ترشح می کند که نتیجه آن بالا رفتن ضربان قلب و تغییر ریتم طبیعی آن است. حملات پانیک، تنها با تپش قلب همراه نیستند؛ بلکه می توانند تنگی نفس و احساس سنگینی شدید در ناحیه قفسه سینه را به همراه داشته باشند.
در صورتی که اضطراب و استرس، علت اصلی تپش قلب شماست، می توانید با انجام فعالیت های آرامش بخش مانند یوگا، مدیتیشن و تمرین ذهن آگاهی، آن را کاهش دهید. همچنین، کاهش مصرف کافئین، به کنترل ضربان قلب کمک زیادی می کند (منبع: سایت clevelandclinic.org)
علت تپش قلب بعد از غذا؛ از افت قند خون تا حساسیت های غذایی
علت تپش قلب بعد از غذا، مربوط به مصرف کربوهیدرات و نمک است. زمانی که غذا می خورید، سطح قند خون شما بالا رفته و سدیم موجود در غذا نیز باعث افزایش فشار خون و ضربان قلب می شود. الکترولیت های خون (پتاسیم و منیزیم) نیز با نوسان مواجه می شوند که این موضوع تپش قلب را به همراه دارد. تجربه تپش قلب بعد از غذا، خطرناک نیست؛ اما با کاهش مصرف غذا، کنترل رژیم غذایی و کم کردن قند و نمک، می تواند به رفع این مشکل کمک کرد.
مهم ترین علت تپش قلب در آقایان و زنان
بیماری های زمینه ای و تپش قلب؛ نقش تیروئید و کم خونی (آنمی)
گاهی اوقات علت تپش قلب مربوط به خود قلب نیست؛ بلکه نشانه ای از بیماری های زمینه ای است. پرکاری تیروئید و کم خونی، دو عامل اصلی برای تپش قلب هستند که با علائم دیگری نیز همراه اند.
- پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism): غده تیروئید مانند یک ترموستات برای بدن عمل می کند. زمانی که هورمون تیروئید بیش از حد در بدن ترشح شود، متابولیسم نیز بالا می رود. در این شرایط، قلب حتی در زمان استراحت نیز تپش بسیار زیادی خواهد داشت.
- کم خونی (Anemia): یکی از مهم ترین دلایل تپش قلب در خانم های جوان، کم خونی است. در این شرایط سطح هموگلوبین خون کاهش پیدا کرده و اکسیژن کافی به بافت ها نمی رسد. قلب نیز برای جبران این کمبود، مجبور به پمپاژ خون با قدرت و شدت بیشتر است.
مشکلات ساختاری قلب و آریتمی؛ چه زمانی منشاء تپش قلب خودِ قلب است؟
از مهم ترین دلایل تپش قلب که نیاز به درمان از سوی پزشک دارند، مشکلات ساختاری قلب و آریتمی ها هستند. در این شرایط، مشکلات قلب و عروق، می توانند علت اصلی تپش قلب باشند که در ادامه به مهم ترین آن ها اشاره می کنیم:
- تاکی کاردیا (Tachycardia): ضربان قلب بالای ۱۰۰ تپش در دقیقه در حالت استراحت تاکی کاردیا نام دارد. در این شرایط، هم ضربان قلب نامنظم و هم شدید است.
- فیبریلاسیون دهلیزی (AFib): یکی از شایع ترین آریتمی ها که در آن دهلیزهای قلب به جای انقباض منظم، به لرزش در می آیند. در این شرایط احساس لرزش و نوسان در قفسه سینه خودتان دارید.
- مشکلات دریچه میترال: عملکرد نادرست و غیر طبیعی دریچه میترال، می تواند باعث ایجاد حس کوبش در ناحیه قفسه سینه شود و تغییرات ضربان قلب شود.
تپش قلب در دوران بارداری و تغییرات هورمونی زنان
در دوران بارداری، حجم خون بانوان بین 30 الی 50 درصد افزایش پیدا می کند تا خون مورد نیاز جنین برای تغذیه بهتر، تامین شود. از طرفی تغییرات هورمونی در این دوران، از مهم ترین دلایل تپش قلب محسوب می شود. با نوشیدن آب فراوان و هیدراته نگه داشتن بدن، می توانید تپش قلب در دوران بارداری را به حداقل برسانید.
علائم خطرناک همراه با تپش قلب و نیاز فوری به دکتر
علائم خطرناک همراه با تپش قلب که نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارند
اگرچه تپش قلب، معمولا خطرناک نیست؛ اما گاهی با علائم دیگری همراه است که نشان دهنده خطر و نیاز فوری برای مراجعه به اورژانس هستند. اگر با علائم زیر مواجه هستید، حتما فورا به بیمارستان مراجعه کنید:
- تنگی نفس شدید
- درد در ناحیه قفسه سینه
- احساس سنگینی قفسه سینه
- تعریق سرد
- سرگیجه و عدم تعادل
- از دست دادن هوشیاری یا حس سبکی سر
