آسیب دندان در کودکان چگونه رخ میدهد؟ دندانهای شیری کودکان از مواد معدنی کمتری نسبت به دندانهای دائمی برخوردارند. لایه مینای آنها نازکتر و بافت عاجی ضعیفتر است. همچنین استخوانهای فک در حال رشد هستند. این ویژگیهای آناتومیک و فیزیولوژیک باعث میشود دندانهای شیری در برابر آسیبهای مختلف آسیبپذیرتر باشند. حفظ سلامت دندانهای شیری نقش مهمی در تأمین بهداشت دهان و رشد طبیعی دندانهای دائمی دارد.
آسیب های دندانی در کودکان
آسیب غیرمستقیم به دندان کودکان
آسیب دندان در کودکان میتواند به صورت غیر مستقیم باشد. آسیب غیرمستقیم به دندان شامل فرسایش، جرمگیری و پوسیدگی است. فرسایش دندان ممکن است ناشی از عادات بد دهانی مانند جویدن ناخن، جویدن اجسام سخت یا اصطکاک زبان یا لب باشد. جرمگیری معمولاً به دلیل مسواک نزدن و بهداشت ضعیف دهان رخ میدهد. پوسیدگی دندان یکی از شایعترین مشکلات دندانی در کودکان است که میتواند به دلیل رژیم غذایی نامناسب، قرصهای حاوی قند و بهداشت ضعیف دهان باشد.
- فرسایش دندان کودکان: این پدیده شامل از دست رفتن تدریجی بافت سخت دندان بر اثر عوامل شیمیایی، فیزیکی یا بیولوژیکی غیرباکتریایی است. عوامل خوردن غذاهای اسیدی، استفراغ مکرر، جویدن اشیا، رفتارهای تیک عصبی و اختلالات متابولیک میتواند منجر به فرسایش شود.
- پوسیدگی دندان کودکان: یکی از شایعترین بیماریهای دندانی در کودکان است که توسط باکتریهای خاص ایجاد میشود. این باکتریها قندهای موجود در پلاک را تخمیر کرده و اسیدهایی تولید میکنند که به مینا و عاج دندان آسیب میرسانند.
- جرمگیری: جرم گیری نوعی آسیب دندان در کودکان است. رسوب پلاک و جرم بر روی سطوح دندان موجب تحریک لثه، التهاب و در نهایت پوسیدگی میشود. عدم رعایت بهداشت دهان از عوامل اصلی تجمع جرم است.
مراقبت از آسیب غیرمستقیم به دندان کودکان
مراقبت از آسیب غیرمستقیم به دندان کودکان
- آموزش بهداشت دهان از سنین پایین: مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان فلوراید دار، استفاده از نخ دندان و آموزش تکنیکهای صحیح میتواند از آسیب دندان در کودکان جلوگیری کند.
- کنترل رژیم غذایی: محدود کردن میانوعدههای شیرین و اسیدی، تشویق مصرف میوهها و سبزیجات.
- استفاده از فلوراید موضعی و سیستمیک تحت نظر دندانپزشک برای افزایش مقاومت مینا.
- فیشورسیلانتها: پوشاندن شیارهای عمیق دندانهای آسیای برای جلوگیری از پوسیدگی.
- معاینات دورهای هر 6 ماه یکبار توسط دندانپزشک کودکان.
شکستگی دندان نوعی آسیب دندان در کودکان
آسیب تروماتیک دندان کودکان یا ضربه به دندانها میتواند باعث شکستگی مینا، عاج یا ریشه دندان شود. شایعترین علل؛ سقوط، تصادفات و ضربات ورزشی است. شدت آسیب بر اساس سطح و عمق شکستگی دستهبندی میشود:
- شکستگی ناحیه مینا
- شکستگی عاج بدون درگیری پالپ
- شکستگی پالپ با یا بدون درگیری ریشه
- شکستگی ریشه
- دررفتگی کامل دندان از آلوئول
درمان شکستگی دندانی شامل ترمیم با کامپوزیت، روکش تاج، درمان ریشه، جراحی ریشه، بازسازی با ایمپلنت و یا در موارد شدید، کشیدن دندان است. پیگیری سریع اقدامات درمانی و رعایت دستورالعملهای دندانپزشک برای حفظ باقیمانده دندان و پیشگیری از عوارض مانند عفونت، آسیب به دندان جوانه زده و اختلالات رویش ضروری است.
تغییر رنگ دندان در کودکان
تغییر رنگ دندان در کودکان
تغییر رنگ دندان در کودکان میتواند نوعی آسیب دندان در کودکان باشد که ناشی از عوامل مختلفی است:
- ضربه یا تروما به دندان که باعث آسیب به پالپ (بافت داخلی دندان) میشود.
- بیماریهای سیستمیک مانند بیماریهای کلیوی، قلبی، یا اختلالات متابولیسم بیلیروبین.
- مصرف برخی داروها مانند تتراسایکلین، آهن، و داروهای شیمیدرمانی.
- فلوئوروزیس یا تجمع بیش از حد فلوراید در دندان در دوران رشد.
- هیپوپلازی مینا یا تشکیل ناقص مینا به دلایل ژنتیکی یا محیطی.
- رسوب جرم و پلاک دندانی به دلیل بهداشت ضعیف دهان.
- رنگدانههای موجود در غذا و نوشیدنیها مانند قهوه، چای، نوشابههای گازدار.
- مصرف دخانیات.
درمان تغییر رنگ دندان بسته به علت آن متفاوت است و شامل بلیچینگ دندان، ترمیم کامپوزیت، روکش سرامیکی یا در موارد شدید، درمان ریشه و کشیدن دندان میباشد.
خارج شدن دندان از فک نوعی آسیب دندان در کودکان
خارج شدن کامل دندان از فک یا دررفتگی دندان نوعی آسیب دندان در کودکان است که در اثر تروما یا ضربه شدید به ناحیه دهان و صورت رخ میدهد. این اتفاق میتواند برای دندانهای شیری یا دائمی در کودکان رخ دهد. هنگامی که دندان به طور کامل از آلوئول خارج میشود، سلولهای پریودنتال پیوندی که دندان را در جای خود نگه میدارند، آسیب میبینند.
اگر این اتفاق برای دندان شیری کودکان رخ دهد، معمولاً درمانی انجام نمیشود زیرا دندان شیری به زودی با دندان دائمی جایگزین میشود. اما برای دندانهای دائمی، اقدام سریع و صحیح ضروری است:
- دندان را از ناحیه تاج نگه دارید و آن را با سرم فیزیولوژی یا بزاق بشویید.
- سعی کنید دندان را در جای خود در آلوئول قرار دهید و آن را ثابت نگه دارید.
- در صورت عدم امکان، دندان را در شیر، سرم یا بزاق کودک قرار داده و به سرعت به دندانپزشک مراجعه کنید.
- دندانپزشک با جا انداختن مجدد دندان و ثابت کردن آن با اسپلینت، شانس نجات دندان را افزایش میدهد.
- در صورت عدم امکان ریمپلانت، جایگزینی با ایمپلنت یا پل در آینده لازم خواهد بود.
اقدام سریع و درمان صحیح میتواند شانس نجات دندان کامل و جلوگیری از آسیب دندان در کودکان را افزایش دهد.
توصیههای مهم برای مراقبت از دندان کودکان
- شروع مراقبتهای دهانی از بدو تولد: پاک کردن لثه و آغاز مسواک زدن از زمان رویش اولین دندانهای شیری.
- استفاده از مقادیر مناسب خمیردندان فلوراید برای سن کودک تحت نظر دندانپزشک.
- آموزش تکنیکهای صحیح مسواک زدن و نخ کشیدن به کودک.
- محدود کردن میانوعدههای شیرین و اسیدی و تشویق مصرف میوهها و سبزیجات.
- جلوگیری از عادات مضر مانند جویدن اجسام سخت، جویدن ناخن و مکیدن انگشت.
- استفاده از محافظ دهان برای فعالیتهای ورزشی پرخطر.
- معاینات دورهای دندانپزشکی هر 6 ماه یکبار برای کنترل وضعیت دندانها و تشخیص زودهنگام مشکلات.
- درخواست فلوراید تراپی کودکان و فیشورسیلانت از دندانپزشک در صورت نیاز.
- هماهنگی با دندانپزشک برای تجویز ویتامین D و فلوراید سیستمیک در مواردی که لازم باشد.
