بسیاری از افراد در سنین نوجوانی و جوانی ممکن است با مشکلات مرتبط با دندان عقل مواجه شوند. شرایط و وضعیت دندان عقل در هر فرد متفاوت است. در این مقاله قصد داریم به بررسی سؤالات متداولی که پیرامون دندان عقل مطرح میشود، بپردازیم.
دندان عقل چیست؟
دندان عقل، سومین دندان آسیای بزرگ است که معمولاً بین سنین ۱۶ تا ۲۵ سالگی رویش مییابد. به دلیل اینکه این دندان در سنینی ظاهر میشود که فرد وارد مرحله بزرگسالی میشود، به آن دندان عقل (wisdom tooth) میگویند.
کاربرد دندان عقل چیست؟
شاید برایتان سؤال پیش بیاید که دندان عقل چه کاربردی دارد. دندان عقل یکی از نشانههای تکامل انسان است که در طی هزاران سال گذشته اتفاق است. انسانهای اولیه استخوانبندی و اسکلت درشتتری داشتهاند و بررسی جمجمه آنها نشان میدهد که آنها سه دندان آسیای بزرگ در هر نیم فک (مجموعاً ۱۲ عدد) داشتهاند که برای جویدن غذاهای خام و سخت استفاده میشده است.
تکامل و تغییرات دندان عقل
با گذر زمان و بهبود شرایط زندگی بشر، رژیم غذایی نرمتر شد و نیاز به آروارههای قویتر و دندانهای بیشتر از بین رفت. در نتیجه، فک انسان بهتدریج کوچکتر شده و کارایی دندان عقل کاهش یافته است. آخرین دندان آسیای بزرگ بهتدریج فضای کافی برای رویش را از دست داده و نهفتگی این دندان افزایش یافته است. در حال حاضر، دندان عقل در انسان معاصر بیشتر نهفته میماند و بهتدریج در حال حذفشدن از خزانه ژنی انسان است.
دندان عقل در چه سنی رویش مییابد؟
دندان عقل معمولاً بین سنین ۱۶ تا ۲۵ سالگی رویش مییابد و این فرایند ممکن است تا ۳۰ سالگی ادامه یابد. در بسیاری از افراد، دندان عقل به صورت نهفته زیر لثه باقی میماند و فقط در افرادی که فک بزرگتری دارند به طور کامل در دهان آشکار میشود و مانند دندانهای دیگر عمل میکند.
مشکلات نهفتگی دندان عقل
بسیاری از افراد دندان عقل نهفته دارند که ممکن است پس از سالها مشکلاتی را ایجاد کند. به عنوان مثال، عفونت دندانهای مجاور میتواند به دندان عقل نهفته سرایت کرده و باعث درد و علائم دیگر شود. این امر ممکن است به اشتباه به نظر برسد که دندان عقل در سنین بالای ۳۰ سال رویش یافته است، در حالی که رویش دندان عقل در این سن نادر است.
چگونه متوجه شویم که دندان عقل داریم؟
دندان عقل سومین دندان آسیای بزرگ است که اگر در فک شما وجود داشته باشد، یعنی دندان عقل دارید. در برخی موارد، دندان عقل ممکن است نهفته یا نیمهنهفته باشد. در صورتی که دندان کاملاً نهفته باشد، برای تعیین وضعیت دندان عقل نیاز به مراجعه به دندانپزشک دارید. با استفاده از تصویربرداری و معاینات، دندانپزشک میتواند وضعیت دندان عقل شما را مشخص کرده و راهنماییهای لازم را ارائه دهد.
دندان عقل در کدام فک رشد میکند؟
یکی از سوالات متداول در مورد دندان عقل این است که آیا دندان عقل در فک بالا رشد میکند یا پایین. در واقع، در هر طرف فک انسان چه بالا و چه پایین، یک دندان عقل رشد میکند. بنابراین، هر فرد مجموعاً چهار دندان عقل، دو دندان در فک بالا و دو دندان در فک پایین خواهد داشت
آیا همیشه باید دندان عقل را کشید؟
تا زمانی که هنوز فضای کافی برای رشد دندان عقل وجود دارد، اصراری به کشیدن آن نیست. مگر اینکه متخصص ارتودنسی به منظور ایجاد فضای بیشتر در ناحیههای عقبی فک، توصیه کند که دندان عقل کشیده شود.
آیا نکشیدن دندان عقل باعث بینظمی دندانها میشود؟
این تصور که نکشیدن دندان عقل باعث بینظمی در ردیف دندانها میشود، پایه علمی ندارد. تحقیقات نشان دادهاند که بینظمی دندانها معمولاً به دلیل رشد تدریجی استخوان فک است که تا آخر عمر ادامه دارد.
مشکلات نهفتگی دندان عقل
اگر دندان عقل به صورت نهفته یا نیمهنهفته در استخوان فک باقی بماند، احتمال فشار به دندانهای مجاور افزایش مییابد. این وضعیت میتواند باعث درد در ناحیه مفصل فک، گوش، چشم و سایر نقاط سر و صورت شود. برای جلوگیری از این مشکلات، بهتر است دندانپزشک دندان عقل را بکشد.
اهمیت دندان عقل در جویدن و زیبایی
با اینکه دندان عقل نقش مهمی در جویدن یا زیبایی ندارد، پیشرفتهای علمی و فناوریهای نوین امکان استفاده از این دندانها را به عنوان دندان ذخیره در صورت از دست دادن سایر دندانها (اتو ایمپلنت کردن) و حتی به عنوان منبعی برای برداشت سلولهای بنیادی فراهم کردهاند.
چگونه بفهمیم که باید دندان عقل را بکشیم؟
اگر دندان عقل قصد رویش دارد، این اتفاق معمولاً پیش از ۲۰ سالگی رخ میدهد. اگر تا این سن دندان عقل شما ظاهر نشده است، بهتر است برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنید.
رشد افقی دندان عقل
اگر دندان عقل به دلیل تغییر مسیر رشد به صورت افقی رشد کند، میتواند به ریشه دندان مجاور آسیب بزند. برای پیشگیری از این مشکل، باید با عکس رادیوگرافی مسیر رشد دندان عقل را بررسی کنید. توصیه میشود دندان عقل در حدود ۲۰ سالگی کشیده شود و این عمل در سنین بالای ۴۰ سال توصیه نمیشود.
مشکلات کشیدن دندان عقل در سنین بالاتر
با افزایش سن، ریشههای دندان عقل ضخیمتر میشوند و انعطافپذیری استخوان کاهش مییابد که این عوامل میتوانند کشیدن دندان را دشوارتر کنند. التیام محل کشیدن دندان و پر شدن فضای خالی در سنین بالاتر سختتر و زمانبرتر است. همچنین، احتمال شکستن استخوان فک در افراد مسن در حین جراحی وجود دارد و این افراد به دلیل شرایط سنی و درمانهای پزشکی مانند مصرف داروهای قلبی-ریوی، تحمل کمتری نسبت به افراد جوان دارند.
اگر سوالی درباره دندان عقل دارید، میتوانید آن را مطرح کنید تا پزشک ما به شما پاسخ دهد.
