اطلاعات دارویی مکملها
مکمل ها نقش بسزایی در تامین نیاز های بدن ایفا می کنند. این دارو ها سبب تقویت سیستم ایمنی بدن، بهبود عملکرد ارگان های مختلف بدن، سلامت پوست و مو و… می گردند. با انتخاب صحیح و آگاهی از نحوه مصرف این مکمل ها و ویتامین ها می توانید از فواید آنها نهایت استفاده را داشته باشید.
در ادامه با ما همراه باشید تا شما را با اطلاعات دارویی مکملها و تداخل آنها با یکدیگر بیشتر آشنا سازیم.
مکملهای دارویی چیستند و چه کاربردی دارند؟
مکمل ها ترکیباتی مغذی هستند که شامل ویتامین ها، آنزیم ها، آمینواسید ها، اسید های چرب، مواد معدنی و… هستند. از مکمل ها جهت جبران کمبود های غذایی استفاده می شود تا عملکرد ارگان های مختلف افزایش یابد و سطح سلامت افراد ارتقا پیدا کند. مکمل ها همچنین سبب کاهش خطر بیماری ها نیز می گردند و ورزشکاران در جهت بهبود عملکرد ورزشی خود از آنها بهره می برند.
اطلاعات دارویی مکملها
تعریف مکمل دارویی
به ماده فعال دارویی که حاوی ویتامین ها و مواد معدنی باشد و جهت جلوگیری از بیماری ها و حتی درمان از آن ها استفاده شود، مکمل دارویی می گویند. این مکمل ها از مواد طبیعی و یا حتی مصنوعی ساخته شده اند.
تفاوت مکملها با داروهای درمانی
هدف از استفاده دارو و مکمل با یکدیگر متفاوت است چرا که دارو برای تشخیص، درمان و پیشگیری از انواع مختلف بیماری ها تجویز می شود. مدت زمان اثر بخشی داروها بسیار سریع می باشد. در مقابل مکمل ها جهت تکمیل رژیم غذایی به افراد داده می شود و برای درمان بیماری ها اثر چندانی ندارند.
گروههای اصلی مکملهای دارویی (ویتامینی، معدنی، گیاهی و…)
مکمل های دارویی شامل چند گروه می شوند که عبارتند از:
- مواد معدنی: از جمله مهمترین مواد معدنی که در مکمل ها مورد استفاده قرار می گیرد می توان به کلسیم، آهن، روی، منیزیم، سلنیوم و… اشاره کرد.
- ویتامین ها: ویتامینC ، ویتامینD ، ویتامینA ، ویتامین های گروه B و… از جمله ویتامین های موجود در مکمل ها هستند.
- مکمل های گیاهی: جینسینگ، عصاره زردچوبه، دارچین، سیر، کرنبری، اکیناسه و… در ترکیبات مکمل ها مورد استفاده قرار می گیرند.
- پروبیوتیک ها: برخی از مکمل ها حاوی باکتری های پروبیوتیک هستند که برای سیستم گوارش و سلامت روده بسیار مفید می باشند.
- اسید های چرب امگا ۳ یا روغن ماهی
- آنزیم ها
- آمینواسید
اطلاعات دارویی مکملها؛ آنچه باید بدانید
بدون تجویز پزشک مصرف هرگونه مکمل ممنوع است و در صورت استفاده از دارو های دیگر باید با پزشک در این زمینه مشورت کرد. تداخل دارویی مکمل ها با سایر دارو ها ممکن است سبب شدت گرفتن بیماری ها شود. مقدار مصرف مکمل ها بر طبق تجویز و تشخیص پزشک باشد چرا که استفاده از دوز های بالا ممکن است عوارض زیادی ایجاد شود.
اطلاعات دارویی مکملها
ترکیبات رایج در مکملها و عملکرد آنها
تا اینجا اطلاعات دارویی مکملها را بررسی کردیم اما در ادامه پیرامون ترکیبات مورد استفاده در مکمل ها اطلاعاتی را به شما خواهیم داد. از ترکیباتی که در مکمل ها مورد استفاده قرار می گیرد می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- ویتامین D: این ویتامین جهت تقویت سیستم ایمنی و سلامت استخوان ها بسیار ضروری است.
- ویتامین B12: برای بهبود عملکرد سلول های عصبی و همچنین تولید DNA این ویتامین ضرورت دارد.
- آهن: بدن برای تولید هموگلوبین و حمل اکسیژن در خون به آهن نیاز دارد.
- روی: جهت ترمیم بافت ها و تقسیم سلولی روی بسیار ضروری می باشد.
- منیزیم: منیزیم در جهت تقویت استخوان ها و عملکرد صحیح اعصاب و عضلات نقش دارد.
- ویتامین C: این ویتامین یک آنتی اکسیدان قوی می باشد که از سلول ها در برابر رادیکال های آزاد محافظت می کند.
دوز مناسب مصرف هر نوع مکمل
میزان دوز مصرفی مکمل ها بستگی به هدف فرد از مصرف مکمل، وضعیت سلامتی، میزان فعالیت و نوع مکمل دارد. به عنوان مثال ویتامین D نباید بیش از ۶۰۰ واحد بین المللی به طور روزانه استفاده شود. دوز مصرفی منیزیم ۳۰۰ الی ۴۰۰ میلی گرم، کلسیم ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ میلی گرم، فولات ۴۰۰ میکروگرم، ویتامین B7 30 میکروگرم، B6 1.3 میلی گرم، B12 2.4 میکروگرم به صورت روزانه برای بزرگسالان است.
نحوه صحیح مصرف مکملها (قبل یا بعد از غذا، همراه با چه داروهایی)
ویتامین های گروه B جهت تولید انرژی بسیار موثر هستند و بهتر است که در ساعات ابتدایی روز و با معده خالی از آنها استفاده کنید. افرادی که قصد استفاده از ویتامین E را دارند بهتر است آن را به ساعات پایانی شب موکول کنند چرا که مشکلات خواب را برطرف می کند و باعث حفاظت از سلامت اعصاب می گردد. ویتامین های محلول در چربی اعم از ویتامین E, A, D, K باید به همراه غذا میل شوند تا جذب حداکثری داشته باشند. احتمال ابتدا به مشکلات گوارشی نیز در این مورد بسیار کاهش می یابد. مکمل کلسیم و منیزیم همراه با غذا، آهن با معده خالی و به همراه یک لیوان آب و یا آب پرتقال و روی دو ساعت قبل از غذا استفاده گردد.
اطلاعات دارویی مکملها
موارد منع مصرف مکملها (برای افراد خاص مثل باردارها، دیابتیها و…)
افرادی که دارو های خاص مصرف می کنند به دلیل تداخل و ایجاد عوارض احتمالی باید با احتیاط از مکمل ها استفاده نمایند. به عنوان مثال ویتامین E با دارو های رقیق کننده خون باعث افزایش خونریزی می شود. خانم های باردار، افرادی که حساسیت به ماده خاصی دارند، افراد تالاسمی و کسانی که دارای مشکلات پزشکی از قبیل مشکلات کلیوی، کبدی، ریوی، قلبی و… هستند باید با تجویز پزشک از مکمل ها استفاده کنند.
تداخل دارویی مکملها با داروهای دیگر
کلسیم و منیزیم نباید با هم مصرف شوند چرا که مانع از جذب کافی منیزیم می گردد. ویتامین C نیز مانع از جذب مس در بدن می گردد بنابراین این دو مکمل نیز نباید با هم مصرف شوند. کلسیم باعث عدم جذب آهن می گردد بنابراین از مصرف همزمان کلسیم و آهن نیز خودداری کنید.
چرا شناخت تداخل دارویی مهم است؟
تداخل دارویی ممکن است سبب تغییر اثر دارویی و عملکرد آنها شود. در بعضی از موارد به علت مصرف همزمان چند دارو با یکدیگر اثر سمیتی به وجود می آید که ممکن است جان افراد را به خطر بیندازد.
مکملهایی که با داروهای خاص تداخل دارند (مثال: کلسیم با آنتیبیوتیکها)
برخی از دارو ها و مکمل ها بهتر است با هم مصرف نشوند، از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- مصرف همزمان داروهای فشار خون و پتاسیم باعث مشکلات قلبی می شوند.
- مصرف همزمان ویتامین C با دارو های ضد سرطان باعث کاهش اثر بخشی آنها می شود.
- آهن و روی با دارو های تیروئید تداخل دارند و نباید با هم مصرف شوند.
- امگا۳ به همراه دارو های رقیق کننده خون سبب افزایش خونریزی می گردد.
- آنتی بیوتیک ها سبب کاهش اثر بخشی پروبیوتیک ها می شوند.
- کوآنزیم با دارو های رقیق کننده خون باعث کاهش کارایی آنها می شود.
- آنتی بیوتیک ها سبب کاهش جذب منیزیم می شوند.
- مصرف فولات با دارو های ضد صرع نیز اثر بخشی آنها را کاهش می دهد.
مکمل های گیاهی
مشورت با پزشک یا داروساز پیش از مصرف
پیش از مصرف هرگونه مکمل و ویتامین بهتر است ابتدا با پزشک یا داروساز مشورت داشته باشید. علت این امر بررسی تمامی موارد از جمله نیاز های بدن شما، تداخلات دارویی و همچنین بهترین زمان مصرف می باشد.
آیا مصرف مکملها برای همه ضروری است؟
به طور کلی مکمل ها برای رفع بعضی از کمبود های خاص در بدن افراد تجویز می شود و برای همه توصیه نمی گردد. به عنوان مثال گیاهخواران نیاز زیادی به ویتامین B12 دارند از همین رو برای این افراد این مکمل تجویز می شود.
بررسی نیاز به مکمل در سنین و شرایط مختلف
مصرف مکمل در سنین مختلف به شرایط زیادی بستگی دارد. افرادی که دارای رژیم غذایی کاملا متعادل هستند کمتر در معرض کمبود مواد مغذی می باشند. زنان باردار، کودکان شیرخوار، زنان شیرده، سالمندان و ورزشکاران نیاز به مصرف مکمل های خاصی دارند که دوز مصرفی آنها را پزشک مشخص می کند.
علائم کمبود و زمان مناسب برای شروع مصرف مکمل
اگر دچار خستگی، خشکی پوست، ضعف بینایی، مشکلات گوارشی، درد عضلات و مفاصل و… شدید به معنی نیاز به مکمل می باشد. در اولین فرصت ممکن به پزشک متخصص مراجعه کرده تا با بررسی تمام فاکتورها مکمل های مناسب برای رفع این مشکلات را برای شما تجویز کند.
رژیم غذایی غنی یا مکمل؟ کدام اولویت دارد؟
پایه و اساس سلامتی داشتن رژیم غذایی غنی از مواد مغذی می باشد تا تمام نیاز های بدن را برطرف کند. مکمل ها جهت تکمیل رژیم غذایی و رفع کمبود های احتمالی است و نباید به طور کلی جایگزین رژیم غذایی شوند.
تقویت سیستم ایمنی بدن
عوارض جانبی و خطرات مصرف نادرست مکملها
مصرف نادرست مکمل ها ممکن است باعث ایجاد خطرات جبران ناپذیری شود از جمله این خطرات و عوارض می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- مشکلات گوارشی
- آسیب های کلیوی
- آسیب های کبدی
- اختلالات هورمونی
- اختلالات قلبی
- افزایش یا کاهش فشارخون
عوارض مصرف بیشاز حد ویتامینها
مصرف بیش از اندازه ویتامین ها نه تنها کمکی به بهبود سلامت افراد نمی کند بلکه سلامتی آنها را نیز به خطر می اندازد. از این عوارض می توان به علائم عصبی همچون پرخاش، بیقراری، استرس و مشکلات خواب اشاره کرد. عوارض پوستی نظیر خشکی، قرمزی، ترک خوردگی و… ، اختلالات گوارشی همچون اسهال، تهوع و استفراغ، مشکلات قلبی و کلیوی و همچنین اختلالات عضلانی همگی در اثر مصرف بیش از حد ویتامین ها می باشد.
مکملهای تقلبی یا بدون مجوز
مکمل های مورد استفاده خود را حتما با تجویز پزشک و از داروخانه های معتبر تهیه کنید. در برخی از فروشگاه های ورزشی و یا سایت های غیر معتبر اقدام به فروش مکمل های تقلبی و یا بدون مجوز می کنند که ممکن است سلامت افراد را به خطر بیاندازد.
نکات ایمنی در خرید و مصرف مکملها
بدون نظر پزشک متخصص اقدام به خرید مکمل ها نکنید. به دوز تجویز شده پزشک اعتماد کنید و به صورت خودسرانه آن را کاهش یا افزایش ندهید. برچسب مکمل ها را بررسی کنید و از خرید مکمل های فاقد برچسب خودداری نمایید. ترکیبات مکمل را بررسی کرده و از عدم حساسیت به آنها مطمئن شوید. در دوران بارداری و شیردهی پیش از مصرف حتما پزشک را در جریان مصرف خود قرار دهید.
مصرف مکمل
توصیههای مهم برای خرید و مصرف ایمن مکملها
از اعتبار برند مکمل ها اطمینان پیدا کنید و از مکمل هایی استفاده کنید که دارای گواهینامه های بین المللی هستند. از پزشک خود درباره تداخل این مکمل با مواد غذایی و سایر دارو ها سوال بپرسید. اطلاعات دارویی مکملها در بروشور آنها موجود می باشد که می توانید آنها را با دقت مطالعه کنید.
نحوه انتخاب مکمل مناسب
جهت انتخاب مکمل مناسب ابتدا باید هدف خود را از مصرف مکمل مشخص کنید. اگر به دنبال اهداف ورزشی و عضله سازی هستید باید مکمل های ورزشی و اگر به دنبال بهبود سلامت عمومی بدن خود می باشید از مکمل های حاوی ویتامین ها و مواد معدنی استفاده کنید. اگر بیماری خاصی دارید حتما پزشک خود را در جریان قرار دهید تا مکملی متناسب با مشکل شما تجویز کند.
توجه به تاریخ انقضا و برند معتبر
پس از بررسی اطلاعات دارویی مکملها باید به تاریخ انقضا و همچنین برند آنها دقت شود تا از ایمنی و اثر بخشی آنها اطمینان پیدا کنید. تاریخ انقضا کیفیت و پایداری مکمل را نشان می دهد. با استفاده از برند های معتبر از استاندارد های تولید و ایمنی دارو اطمینان پیدا می کنید.
نقش داروساز در راهنمایی مصرفکننده
داروساز به عنوان مشاور سلامت می تواند اطلاعات دارویی مکملها را به درستی در اختیار مصرف کنندگان قرار دهد. او پس از بررسی نسخه مقدار دوز و نحوه مصرف مکمل ها را به افراد گوشزد می کند تا بتوانند به بهترین شکل از مکمل ها نهایت استفاده را ببرند.
جمعبندی
در این مقاله تلاش کردیم تا اطلاعاتی پیرامون مکمل ها و تداخل آنها با سایر دارو ها بیان کنیم. مکمل ها باید در ساعات مشخصی از شبانه روز استفاده شود تا اثر بخشی بهتری داشته باشد. میزان دوز مصرفی مکمل ها باید توسط پزشک مشخص شود و افزایش یا کاهش آن باعث عوارض زیادی خواهد شد. از مکمل هایی با برند های معتبر و تاریخ انقضا مشخص استفاده کنید و از خرید مکمل های فاقد برچسب خودداری نمایید. در صورت هر گونه سوال، پزشک داروساز اطلاعات دارویی مکملها را به صورت کامل در اختیار شما قرار می دهد.
